Wat je ziet in de Capitolijnse Musea

Vijf dingen dragen dit museum: de Capitolijnse Wolvin in de Sala della Lupa, de originele bronzen Marcus Aurelius in de glazen Esedra, de reusachtige fragmenten van Constantijn op de binnenplaats, de twee Caravaggio's in de Pinacoteca, en de arcade van het Tabularium met zicht recht over het Forum Romanum. Al het andere is een bonus, en daar is heel veel van.
Weet je welke je wilt? De actuele data en de eigen prijs van de aanbieder zijn één tik verwijderd.
Bekijk data & beschikbaarheid →De binnenplaats, nog voordat je je jas hebt uitgetrokken
Je loopt het Palazzo dei Conservatori binnen en het eerste wat je voor je ziet, is een hoofd, een hand en een voet ter grootte van meubels. Ze zijn wat er over is van een kolossale tronende Constantijn, een acroliet met het lichaam in Parisch marmer en de mantel in verguld bronsplaat, gemaakt tussen 313 en 324 n.Chr. en in 1486 teruggevonden in de Basilica van Maxentius. Alleen de rechterhand al is 166 cm. Delen van het beeld stonden oorspronkelijk zo'n tien meter boven de grond. De beroemde opgestoken wijsvinger is een moderne restauratie van een antiek fragment — de hand hield waarschijnlijk de schacht van een scepter vast. Het bronzen hoofd, de hand en de globe die met de schenking van 1471 meekwamen, staan elders in het gebouw; die schenking is de hele reden dat deze plek zich het oudste openbare museum ter wereld noemt.
De Wolvin, en de discussie over haar
Boven in de Sala della Lupa staat een bronzen wolvin van 75 cm hoog, gegoten met de verlorenwasmethode, afgebeeld als een dier dat net heeft geworpen. Ze kwam met de schenking van 1471 op de heuvel en stond op de gevel van het paleis voordat ze tijdens de werkzaamheden van Michelangelo naar binnen werd gehaald.
Nu de correctie, en het is een goede. Het eigen bordje van het museum dateert de wolvin nog steeds in de 5e eeuw v.Chr. en schrijft haar toe aan Etruskische werkplaatsen of werkplaatsen uit Magna Graecia. Anna Maria Carruba betoogde in 2006 dat ze in één stuk is gegoten, met een techniek die in de klassieke oudheid niet werd gebruikt maar kenmerkend is voor de middeleeuwen. Radiokoolstofdatering aan de Universiteit van Salento plaatste de vervaardiging daarna tussen 1021 en 1153 n.Chr., met 95% zekerheid, en in 2021 gepubliceerd thermoluminescentieonderzoek beperkte dat tot de 8e tot 14e eeuw. De tweeling onder haar is los daarvan, en onomstreden, een toevoeging uit de renaissance, vaak toegeschreven aan Antonio del Pollaiuolo. Dus: het bordje zegt antiek Etruskisch, het laboratorium zegt middeleeuws, en beide uitspraken staan op papier. Ik zou met die kennis naar haar kijken.
De Esedra di Marco Aurelio
De bronzen ruiter midden op Michelangelo's plein is een kopie, op 19 april 1997 op de originele sokkel geplaatst. Het origineel kwam in 1538 op bevel van Paulus III van het Lateraan hierheen, werd op 8 januari 1981 voor restauratie weggehaald en keerde op 11 april 1990 terug, binnen, onder glas. Het is 424 cm hoog en staat in een grote glazen zaal, ontworpen door Carlo Aymonino en in 2005 geopend, samen met de vergulde bronzen Hercules van het Forum Boarium, bronzen fragmenten van een kolossale Constantijn en de blootgelegde fundamenten van de Tempel van Jupiter Capitolinus. Deze zaal is de allerbeste reden om een ticket te kopen in plaats van het plein te bewonderen en weer weg te lopen — een punt dat ik nog eens maak op zijn de Capitolijnse Musea het waard.
Beelden zien die ik al jaren wilde zien, en beelden zien die ik daar niet had verwacht.James_B · Viator
De bronzen beelden in de Sala dei Trionfi
Drie van de bronzen beelden uit 1471 staan hier bij elkaar. De Spinario, een jongen die een doorn uit zijn voet trekt, 73 cm, 1e eeuw v.Chr., een van de meest gekopieerde werken van de renaissance. De Camillo, een jonge dienaar bij een religieuze plechtigheid. En de Capitolijnse Brutus, 69 cm bronzen portretkunst uit de 4e tot 3e eeuw v.Chr., in 1564 geschonken door kardinaal Pio da Carpi — wiens traditionele identificatie als Lucius Junius Brutus het museum zelf "een geleerde interpretatie van de antiquarische cultuur, echter zonder werkelijke grond" noemt. Als een museum zijn eigen zaalteksten corrigeert, geloof het dan.
Naar de overkant van het plein, zonder naar buiten te gaan
Je bereikt het Palazzo Nuovo via de Galleria Lapidaria onder het plein en het Tabularium boven het Forum; dat is het deel van het bezoek dat iedereen verrast en dat de pagina over de indeling goed beschrijft. In het Palazzo Nuovo:
- De Stervende Galliër in de Sala del Gladiatore — het museum noemt hem de Galata Capitolino. Docimisch marmer, ongeveer 93 cm, ruwweg 60–40 v.Chr., een kopie naar de votiefgroep die Attalus I in Pergamon wijdde. Een Keltische krijger die half achterover op zijn eigen schild ligt, met een torques om zijn nek en bloed uit een borstwond. Hij is bewust zo geplaatst dat hij met zijn rug naar je toe ligt als je de trap op komt. De naam van de zaal bewaart een identificatie die fout was.
- De Capitolijnse Venus, 193 cm, Romeins naar een origineel van Praxiteles, rond 1666–1670 gevonden bij de Basilica van San Vitale en in 1752 door Benedictus XIV aan het Capitolijn geschonken. Ze heeft een eigen klein kabinet, wat ongebruikelijk en erg fotogeniek is.
- De Sala degli Imperatori — zevenenzestig keizerlijke bustes in chronologische volgorde op een dubbele rij planken, de meeste uit de collectie van kardinaal Albani, verworven in 1733. In het midden een zittende Helena, de moeder van Constantijn.
- De Sala dei Filosofi — Homerus, Socrates, Cicero, Euripides, Pythagoras en een dubbele herme van Epicurus en Metrodorus. Het museum merkt droogjes op dat veel van deze portretten reconstructies zijn, gemaakt lang na de dood van de geportretteerden.
- De Salone, met de twee Furietti-centauren uit de Villa van Hadrianus en een kolossale Heracles als kind van basaniet.
- Marforio op de binnenplaats — een riviergod uit de 1e eeuw na Christus, een van de sprekende beelden van Rome, waarop burgers vroeger satires tegen het pauselijk bestuur prikten.
De Pinacoteca, en een eerlijk woord erover
Boven in het Palazzo dei Conservatori, negen zalen. In de Sala di Santa Petronilla hangen Caravaggio’s La Buona Ventura uit 1596–1597 en zijn San Giovanni Battista uit 1602, Rubens’ Romulus en Remus, Domenichino’s Sibille van Cumae en het enorme altaarstuk van Guercino waarnaar de zaal is vernoemd. In Sala III vind je Titiaans Doop van Christus en Veronese’s Ontvoering van Europa.
En toch: als schilderijengalerie is dit een mindere collectie dan de Galleria Borghese, en ik ga niet doen alsof dat anders is. Ga voor de Caravaggio’s en de Guercino, niet voor een overzicht. Kom je vooral voor schilderijen naar Rome, lees dan eerst Capitolijnse Musea of Borghese voordat je kiest.
De zaal waar niemand je over vertelt
De Sala degli Orazi e Curiazi, aan het begin van het Appartamento dei Conservatori, was de grote zaal waar de Publieke Raad van Rome vergaderde. Hij werd vanaf 1595 door de Cavalier d’Arpino beschilderd met fresco’s en bevat Bernini’s marmeren Urbanus VIII en Algardi’s bronzen Innocentius X. Het is ook de zaal waar op 25 maart 1957 het Verdrag van Rome werd ondertekend door België, Frankrijk, West-Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland. Op de eigen pagina van het museum over deze zaal wordt dat niet eens genoemd. Je loopt door de geboorteplaats van de Europese Economische Gemeenschap op weg naar een wolf.
Eindig bij de arcade
De galerij van het Tabularium bestaat uit elf traveeën met bogen van Gabijns tufsteen en kapitelen van travertijn, in de middeleeuwen dichtgemetseld toen het gebouw als fort diende en sindsdien maar gedeeltelijk weer geopend. Tegen de muur staat een enorm marmeren fragment van de Tempel van Concordia. Door de bogen zie je het Forum Romanum, met de Palatijn en het Colosseum erachter. Het is een overdekt, rustig uitzicht over het Forum op zithoogte dat niets van je benen vraagt, en bijna niemand zet het op een poster. De heuvel waar je naar kijkt is een andere heuvel met een ander ticket, en het is goed om daar helder over te zijn — zie Capitool of Palatijn. Ga bij opening of in het laatste uur als je het voor jezelf wilt hebben; hoe druk het wordt geeft de tijden.
Losse zalen gaan hier soms maandenlang dicht — de zaal van Pietro da Cortona en de zalen van de Horti di Mecenate waren in 2026 allebei gesloten voor werkzaamheden. Kom je voor één specifiek object, kijk dan op de ochtend van je bezoek op de mededelingenpagina van het museum in plaats van op een gids te vertrouwen, deze gids inbegrepen.
Meest geboektRome: Capitolijnse Musea-ervaring met multimediavideo
KunsthistoricusRome: tijdloze privérondleiding door de Capitolijnse Musea
Best beoordeeldRome: privétour door de Capitolijnse Musea
Veelgestelde vragen
Wat is het beroemdste stuk in de Capitolijnse Musea?
De Capitolijnse Wolvin, in de Sala della Lupa — al is de originele bronzen Marcus Aurelius in de Esedra in het echt het verbluffendere object. Die op het plein buiten is een replica die er in 1997 is neergezet. Beide staan op de door het museum gepubliceerde lijst van dertien meesterwerken.
Is de Capitolijnse Wolvin echt Etruskisch?
Het bordje van het museum zegt 5e eeuw v.Chr., Etruskisch of Magna Graecia. Radiokoolstofanalyse aan de Universiteit van Salento dateerde het brons tussen 1021 en 1153 n.Chr., met 95% zekerheid, en thermoluminescentieonderzoek in 2021 wees op de 8e tot 14e eeuw. De tweeling is een toevoeging uit de renaissance. Het meningsverschil is echt en beide standpunten zijn gepubliceerd.
Zijn de Caravaggio's altijd te zien?
Meestal wel, in de Sala di Santa Petronilla, maar afzonderlijke werken worden soms tijdelijk weggehaald voor conservering — La Buona Ventura was in een week in mei 2026 maar beperkt te bezichtigen. Check de mededelingenpagina van het museum voordat je voor een specifiek schilderij afreist.
Wat is het mooiste uitzicht vanuit het museum?
De arcade van het Tabularium boven het Forum Romanum, die je ondergronds bereikt vanuit de Galleria Lapidaria zonder weer naar buiten te gaan. Voor uitzicht over de stad in plaats van over het Forum heeft de Terrazza Caffarelli een eigen ingang aan de buitenkant en heb je geen museumticket nodig — zie de pagina over het café en het terras.
Hoeveel zalen zijn er?
Negen in het Appartamento dei Conservatori, dertien in het Palazzo Nuovo, negen in de Pinacoteca, plus de Galleria Lapidaria, het Tabularium, het Medagliere en de delen van Caffarelli-Clementino — acht routedelen in totaal. De pagina over de indeling zet ze op volgorde.